Saksonya-Anhalt başbakanı seçimi: Sol Parti AfD'ye karşı

Bir sonraki Saksonya-Anhalt başbakanı olma yarışında artık iki aday var. Sol Parti (Die Linke), 10 Kasım'da meclis grubu başkanı Eva von Angern'i, 6 Eylül'deki eyalet seçimini büyük farkla kazanan aşırı sağcı AfD'nin adayı Ulrich Siegmund'a karşı aday gösterdi. Magdeburg'daki eyalet parlamentosu Landtag'daki oylamanın 15 Aralık'ta yapılması bekleniyor. Siegmund kazanırsa Almanya'da ilk kez AfD liderliğinde bir eyalet hükümeti kurulmuş olacak.

Kimse von Angern'in kazanmasını beklemiyor. Ancak adaylığı, CDU'nun salonu terk etmeyi, BSW'nin ise çekimser kalmayı planladığı bir oylamanın hesabını değiştiriyor ve AfD'ye karşı olan diğer partilerde açık bir rahatsızlığa yol açtı.

Kim Saksonya-Anhalt başbakanı olmak istiyor

Ulrich Siegmund, AfD'yi Eylül seçimine taşıdı; parti bu seçimde oyların yüzde 43,8'ini ve 83 sandalyenin 39'unu kazandı. Böylece yüzde 17,2 ve 15 sandalyeyle CDU'nun çok önünde, açık ara en güçlü parti oldu, ancak salt çoğunluğa üç sandalye uzak kaldı. SPD, Yeşiller ve Sol Parti'nin 8'er sandalyesi, Sahra Wagenknecht'in kurduğu parti BSW'nin ise 5 sandalyesi var. MDR'nin belirttiğine göre eyaletin iç istihbarat kurumu, AfD'nin eyalet örgütünü kesin olarak aşırı sağcı olarak sınıflandırıyor.

49 yaşındaki avukat Eva von Angern, 2002'den beri Landtag üyesi ve partisinin yüzde 8,6 ile beşinci sırada tamamladığı seçimde Sol Parti'nin baş adayıydı. MDR'nin bildirdiğine göre meclis grubu onu oy birliğiyle destekledi. İlk iki turda yarışacak; nd'ye göre olası bir üçüncü turda da aday olup olmayacağı henüz belli değil. Haber ajansı dpa'nın aktardığına göre von Angern, "Yılanın karşısındaki tavşan değiliz" dedi. Yeni bir hükümet başkanı seçilene kadar Başbakan Sven Schulze (CDU) liderliğindeki önceki kabine geçici olarak görevde kalıyor.

Saksonya-Anhalt başbakanı seçimi nasıl işliyor

Landtag, başbakanı (Ministerpräsident) gizli oyla seçiyor. Birinci ve ikinci turda bir adayın tüm milletvekillerinin salt çoğunluğuna, yani şu anda 83 oydan en az 42'sine ihtiyacı var. Birinci tur sonuçsuz kalırsa ikinci tur yedi gün içinde yapılmalı. O da başarısız olursa parlamentonun, yasama döneminin erken sona erdirilip erdirilmeyeceğine karar vermek için 14 günü daha var; bu, Landtag'ın feshedilmesi ve yeni seçim anlamına gelir.

Parlamento fesih yönünde oy vermezse hemen üçüncü tur yapılır. Bu turda kullanılan oyların basit çoğunluğu yeterlidir: Evet oyları hayır oylarından fazla olmalıdır, çekimser oylar sayılmaz. AfD en büyük şansını bu turda görüyor. Von Angern, nd'nin aktardığına göre, ikinci bir adayın oy pusulasını değiştirdiğini, çünkü milletvekillerinin o zaman yalnızca iki adaydan birine evet oyu verebileceğini ya da çekimser kalabileceğini savunuyor.

CDU'nun salonu terk etmesi ve BSW'nin çekimserliği

CDU grubu Ekim ortasında, milletvekillerinin ilk tur sırasında genel kurul salonundan çıkmasına karar verdi. Karar, CDU milletvekillerinin gizlice AfD'ye oy verdiğine dair spekülasyonlara son vermeyi amaçlıyordu. Bu spekülasyonlar, AfD'li Tobias Rausch'un 6 Ekim'de Landtag başkanı seçilmesiyle başladı (nd'ye göre Almanya'da böyle bir görevi üstlenen ilk AfD'li politikacı); MDR'nin bildirdiğine göre Rausch gizli oylamada AfD ile BSW'nin sandalye sayısından dört oy fazla aldı. CDU milletvekillerinden Guido Heuer, salonda kalacağını söyledi. 5 Aralık'taki parti kongresinde CDU eyalet başkanlığına yeniden aday olmayan Schulze, grubunun üçüncü tur için salona döneceğini ancak AfD'li bir başbakana oy vermeyeceğini söyledi.

BSW çekimser kalacağını açıkladı. Siegmund başlangıçta yalnızca ilk turda aday olacağını söylemişti. O zamandan beri rota değiştirdi. MDR'ye göre Volksstimme gazetesine "Belki de durumu yeniden değerlendirmemiz gerekecek" diyen Siegmund, CDU'nun salonu terk etmesini usule ilişkin bir hile olarak nitelendirdi. CDU genel sekreteri Mario Karschunke ise Siegmund'un güvenilir bir ortağı olmadığı yanıtını verdi. Rakamlar gerginliği açıklıyor: Üçüncü turda CDU salonun dışında kalır, BSW çekimser kalır ve SPD, Yeşiller ile Sol Parti ona karşı oy verirse Siegmund 39'a 24 oyla kazanır. CDU geri döner ve hayır oyu verirse sonuç 39'a 39 berabere olur; eyalet anayasası bu durumu açıkça düzenlemiyor.

Sol Parti'nin adaylığına eleştiriler

Diğer partiler von Angern'in adaylığına soğuk tepki gösterdi. t-online ve MDR'nin bildirdiğine göre SPD grup başkanı Katja Pähle adaylığı "olabilecek en yanlış zamanda siyasi bir ego şovu" olarak nitelendirdi. Pähle, yalnızca Sol Parti'nin desteklediği bir adayın üçüncü turda AfD'nin işini kolaylaştırabileceği uyarısında bulundu ve AfD'li bir başbakanı durdurmak için tüm demokratik partilerin kabul edebileceği bir aday gerektiğini söyledi. SPD seçimden sonra diğer partileri ortak bir tutum için görüşmelere davet etmişti, ancak CDU bunu reddetti ve SPD, Landtag başkanlığı oylamasından sonra bu çabayı sonlandırdı.

Yeşiller grup başkanı Susan Sziborra-Seidlitz, MDR'ye grubunun bu adım karşısında şaşırdığını söyledi. BSW genel başkan yardımcısı Claudia Wittig, yüzde 8,6 oy alan bir partiden başbakan çıkması fikriyle alay ederek bunu siyasi eğlenceye iddialı bir katkı olarak nitelendirdi. Von Angern ancak CDU, SPD, Yeşiller, BSW ve Sol Parti'nin hepsi ona oy verirse kazanabilir; hem t-online hem de nd bunu olası görmüyor. Sol Parti eyalet başkanı Hendrik Lange ise kararı savunarak adaylığın AfD'ye karşı siyasi bir alternatifi temsil ettiğini söyledi.

AfD'li bir Saksonya-Anhalt başbakanı neleri değiştirebilir

AfD'li bir başbakan, çoğunluğu olmasa bile bir azınlık hükümetinin başı olarak yönetebilir. MDR'nin açıkladığına göre başbakan, parlamentonun onayı olmadan bakanları atayıp görevden alabilir ve bakanlıkları yeniden yapılandırabilir; ancak yeni yasalar ve yeni bir eyalet bütçesi için Landtag'da çoğunluk gerekir. BSW tek tek konularda destek sinyali verdi, ancak Siegmund'u seçmeyi veya AfD ile koalisyon kurmayı reddediyor. Saksonya-Anhalt'ın 2027 için hâlâ onaylanmış bir bütçesi yok; bu da yeni harcamaları sınırlayacaktır.

Yabancı sakinler için AfD'nin bazı planları doğrudan önem taşıyor. MDR'ye göre partinin 100 günlük programı, sığınmacılar için genel bir çalışma zorunluluğu ve sığınmacıların çocukları için özel okul sınıfları içeriyor. MDR, çocukların yalnızca oturum statüleri nedeniyle normal derslerden dışlanması halinde bu tür sınıfların hukuken sorunlu olacağına ve federal hukukun bir eyaletin yapabileceklerini sınırladığına dikkat çekiyor. AfD ayrıca demokrasi projelerine ve sağcı şiddet mağdurlarını destekleyen danışmanlık derneği Miteinander'e verilen eyalet fonlarını kesmek istiyor. MDR'nin bildirdiğine göre federal eğitim bakanlığı 4 Kasım'da bu tür projelerin sürdürülmesi için başka yollar arayacağını açıkladı. Seçim kampanyasının arka planı için AfD'nin Magdeburg'daki kampanya başlangıcı hakkındaki haberimizi okuyun. Oturma izinleri, vatandaşlık ve sığınma ile ilgili kurallar federal hukuka tabidir ve yeni bir eyalet hükümetiyle değişmez, ancak bunları eyalet ve yerel makamlar uygular.